Wykład inauguracyjny wygłosił płk SW w stanie spoczynku dr Krzysztof Czekaj.
We wstępie do wykładu dr Czekaj przedstawił podstawowe pojęcia związane z psychologią penitencjarną i resocjalizacją, przypomniał tzw „eksperyment stanfordzki”, który wykazał, że w trudnych sytuacjach, każdy zdrowy psychicznie człowiek może stać się oprawcą lub ofiarą.Typologia sytuacji trudnych:- deprywacja,- utrudnienia,- przeciążenia,- zagrożenia ,- konflikty. Sytuacje trudne mogą wystąpić w instytucjach totalnych takich jak: zakłady karne , zakłady poprawcze, koszary, klasztory, stacje badawcze itp.. Wzory reagowania na sytuacje trudne:- zadaniowy: sytuacja trudna to problem do rozwiązania,- obronny np. reagowanie silnymi emocjami. Skutki sytuacji trudnych mogą powodować m.in. silne zaburzenia , agresję i autoagresję. Zespół stresu pourazowego jest następstwem długotrwale działających wydarzeń traumatycznych , zazwyczaj zaczynających się w dzieciństwie. Łączy on w sobie zaburzenia stresu pourazowego i zaburzenia osobowości. Czynniki negatywne to przemoc emocjonalna, fizyczna, wykorzystanie seksualne, zaniedbania, przemoc domowa, nadużywanie alkoholu i innych używek przez dorosłych domowników, choroba psychiczna, samobójstwo opiekuna, rozwód lub separacja rodziców czy opiekunów. Jeżeli nastąpi kumulacja negatywnych czynników powyżej 4 kategorii, to istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia u dorosłego problemów somatycznych i psychicznych takich jak: depresja, próby samobójcze, narkomania, alkoholizm, przemoc. Resocjalizacja penitencjarna - proces celowego, specjalnie organizowanego kształtowania pożądanych postaw, wykorzystujący metody wychowawcze, uzupełniony o terapię oraz zabiegi korekcyjne wadliwych struktur u więźniów. Kary pozbawienia wolności wykonuje się w następujących rodzajach zakładów karnych:- zakłady karne dla młodocianych,- zakłady karne dla odbywających karę po raz pierwszy,- zakłady karne dla recydywistów,- zakłady karne dla odbywających karę aresztu wojskowego. W 2020 r. w jednostkach penitencjarnych przebywało 75664 osadzonych w tym 3314 kobiet. Systemy wykonywania kary pozbawienia wolności:- system programowanego oddziaływania np. dla młodocianych,- system terapeutyczny (dla skazanych z zaburzeniami),- system zwykły. Resocjalizacja przez pracę. Praca dla systemu penitencjarnego jest najważniejszym elementem procesu resocjalizacji osób skazanych. Program „Praca dla więźniów” zainicjowany został przez Ministra Sprawiedliwości w 2016 r. i jest realizowany przez Służbę Więzienną. Program opiera się na trzech filarach:1.Budowie hal produkcyjnych na terenie ZK/AŚ. 2.Możliwości nieodpłatnej pracy więźniów na rzecz samorządów. 3.Ulgach dla przedsiębiorców i kontrahentów zatrudniających więźniów. W okresie 2016 - 2022 powstało 50 hal produkcyjnych ze środków pochodzących z potrąceń z wynagrodzeń osadzonych.
Nauczanie skazanych. Osadzeni mają możliwość realizacji prawa do nauki. Szkoły i placówki oświatowe w ZK/AŚ organizowane są na wszystkich poziomach z wyjątkiem szkół wyższych. Istnieje także mozliwość realizacji prawa do nauki poza zakładem karnym. Zajęcia kulturalno oświatowe. Cel zajęć: -rozwijanie zainteresowań, Rozbudzenie potrze kontaktu z kulturą, Nabywanie umiejętności współpracy w grupie,Promowanie zdrowego trybu życia i potrzeby rekreacji fizycznej. Podtrzymywanie kontaktu z rodziną i światem zewnętrznym przez:- widzenia, przepustki, rozmowy telefoniczne, komunikatory, korespondencja, - sesje terapii rodzinnej, - świąteczne spotkania z udziałem rodzin osadzonych. Oddziaływania terapeutyczne.W systemie terapeutycznym odbywają karę skazani z niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi w tym skazani za przestępstwo popełnione z związku z zaburzeniami preferencji seksualnych, upośledzeni umysłowo, a także uzależnieniom od substancji psychoaktywnej oraz skazani niepełnosprawni fizycznie. Wykonywanie kary dostosowuje się do potrzeb w zakresie leczenia, zatrudnienia, nauczania i wymagań higieniczno sanitarnych.
Programy resocjalizacji w zakładzie karnym prowadzi się w zakresie: - przeciwdziałania agresji i przemocy, - przeciwdziałaniu uzależnieniom, - przeciwdziałaniu pro kryminalnym postawom, - aktywizacji zawodowej,-kształtowanie umiejętności społecznych i poznawczych, -integracji rodzin, - zapobieganie negatywnym skutkom izolacji. Systemu Dozoru Elektronicznego System Dozoru Elektronicznego to najnowocześniejszy, nieizolacyjny system wykonywania kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym. Elektroniczny dozór skazanych w Polsce ruszył we wrześniu 2009 r. i był wprowadzany etapami. Od 1 stycznia 2012r. system obowiązuje na terenie całego kraju. Od bieżącego roku odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego możliwe jest dla osób, które złamały prawo i zostały skazane na karę pozbawienia wolności do 1 roku i 6 miesięcy, Nadajnik zamontowany na przegubie dłoni lub na nodze, potocznie nazywany „bransoletką”, umożliwia skazanym uczestniczenie podczas odbywania kary w życiu zawodowym i rodzinnym. Sąd nakłada na osadzonego konkretne obowiązki, jak na przykład podjęcie pracy, rozpoczęcie terapii, konieczność przebywania w miejscu zamieszkania w określonych godzinach, z których osadzony musi się wywiązywać. Odpowiednio zaplanowane działania są elementem resocjalizacji. Służba Więzienna przejęła obowiązki patroli obsługujących cały system, zajmuje się również prowadzeniem centrali monitorowania dozoru elektronicznego.
Anna Żmijewska notatka z wykładu.
(wykłady)
