Początki parafii sięgają XI w. Pierwszy, modrzewiowy Kościół powstał między 1081 a 1101 r. z fundacji księcia Władysława Hermana, gdy diecezją zarządzał bp Lambert II. Świątynia, przy której istniała wczesnopiastowska osada, będąca kolebką miasta, otrzymała wtedy wezwanie Św. Wojciecha. Kościół był uposażony w dobra: Szydłówek, Kielce, okoliczne wioski i część Chęcin – wymienia kronikarz Jan Długosz.
Przejazd autokarem i przejście do kościoła w Kielcach
Przez wieki był on kościołem pomocniczym przy kolegiacie i służył jako Kościół cmentarny. W 1762 r. w miejsce starego, modrzewiowego kościoła kan. Józef Rogalli z własnych funduszy wybudował murowany. W 1885 r., staraniem ks. Józefa Ćwiklińskiego, rozpoczęto rozbudowę kościoła, według projektu architekta gubernialnego Franciszka Ksawerego Kowalskiego. 20 października 1889 r. konsekracji nowej Świątyni dokonał bp Tomasz Kuliński, który 13 grudnia 1889 r. ponownie po kilku stuleciach erygował też parafię Św. Wojciecha (parafia przy kościele Św. Wojciecha przestała funkcjonować w 2. poł. XII w.). Franciszek Ksawery Kowalski zaprojektował kaplicę Pana Jezusa . W ołtarzu głównym znajduje się obraz „Rozmnożenie chleba” autorstwa Jana Styki, współautora Panoramy Racławickiej. Dwa boczne ołtarze ufundowali w końcu XIX w. Rozalia i Franciszek Czechowscy. Jak przypuszczają znawcy sztuki, inne obrazy Styki w kościele to: Św. Jan Nepomucen, Św. Józef, Św. Rozalia i Św. Franciszek. Znajdują się tu również relikwie Świętego Krzyża, Św. Wojciecha oraz bł. Karoliny Kózkówny.
Wnętrze kościoła
Na placu przed kościołem znajduje się figura Chrystusa Frasobliwego tzw. latarnia zmarłych z 1732 r. Znajdowała się ona w obrębie cmentarza grzebalnego istniejącego do 1817 r. Na cokole latarni umieszczony jest częściowo zatarty napis: ANNO D (...) 1732 D 28, CIALA LUCKIE NA TEM MIEJSCU SPOCZYWAJACE UPRASZAJA POBOZNOSCI WASZY (...) POZDROWIENIA ANIELSKIE.
Za kościołem stoi pomnik Św. Wojciecha wykonany w 1997 r. Na placu Św. Wojciecha zachował się fragment muru, przy którym w 1943 r. Niemcy rozstrzeliwali żołnierzy Armii Krajowej. W kamienicach przy ul. Bodzentyńskiej podczas II wojny Światowej mieściło się getto dla ludności żydowskiej. Niedawne inwestycje związane z rewitalizacją kieleckiej Starówki i Placu Świętego Wojciecha wiązały się z pracami archeologicznymi, które przyniosły ciekawe odkrycia: XVIII-wieczne kamienne fundamenty szpitala dla ubogich, dwa ponad trzystuletnie groby, ceramikę z XI–XII w., palenisko z fragmentem Średniowiecznej chaty. Ostatnie odkrycie dowodzi istnienia przed lokacyjnej osady wokół kościoła. Święty Wojciech pojawia się w legendzie o powstaniu Kielc jako wybawiciel księcia, syna Bolesława Śmiałego: uderza pasterską laską w skałę, z której wypływa woda, przywracająca siły zatrwożonemu księciu. Na pamiątkę cudownego uratowania książę postanowił w tym miejscu wybudować Kościół pod wezwaniem Św. Wojciecha.
Marta Syzdół tekst, fot. Stanisław Król
