Na spotkaniu w dniu 16.10.2025 r. naszym wykładowcą była Pani Anna Skowera – Żuława - emerytowana nauczycielka historii. Tematem spotkania była postać hetmana Stefana Czarnieckiego, urodzonego w 1599 r (dokładnej daty nie znamy) w Czarncy herbu, Lodzia.
W wieku XVII obszar Polski obejmował terytorium od morza Bałtyckiego aż po morze Czarne. Był to czas licznych wojen, które przyczyniły się do wyniszczenia ludności nie tylko przez bitwy lecz także rekwizycje, rabunki wojsk, niszczenia zbiorów i zasiewów, palenia domostw, uprowadzenia w jasyr, egzekucje w stosunku do opornych mieszkańców. Pojawił się głód i zaraza dziesiątkująca ludność. W obawie przed konsekwencjami wojen ludzie uchodzili do sąsiednich krajów - na Śląsk, do Prus Książęcych, na tereny okupowane przez Rosjan. Wystąpił regres gospodarki rolnej a w konsekwencji upadek miast co doprowadziło do „potopu " wskutek prowadzenia wojen ze Szwedami, Kozakami, Tatarami, Rosjanami. Konieczność przeciwstawienia się nieprzyjaciołom reprezentującym różny sposób wojowania, doprowadziło wodzów polskich do elastyczności i ciągłego poszukiwania najskuteczniejszych metod walki z nieprzyjacielem. Wiedza i talent wybitnych wodzów polskich tego okresu stworzyły rodzimą polską sztukę wojenną. Należy spośród wielu przywódców sztuki wojennej wymienić hetmanów: Jana Karola Chodkiewicza – bitwa pod Kircholmem ze Szwedami oraz bitwa pod Chocimiem, Stanisław Koniecpolski - bitwa pod Trzcianą, Jan Zamoyski, Stanisław Żółkiewski oraz niezrównany Stefan Czarniecki i król Jan III Sobieski – zwycięstwo pod Wiedniem. Stefan Czarniecki był żołnierzem gotowym do poświęceń i wyrzeczeń, groźny dla wrogów. Najważniejsze karty zapisał podczas najazdu szwedzkiego jesienią 1655 r. kraj był zalany przez wojska szwedzkie. Król Jan Kazimierz szukał schronienia na Śląsku zlecił S Czarnieckiemu – kasztelanowi kijowskiemu obronę Krakowa. Odpierał ataki szwedów przez 3 tygodnie a potem wynegocjował prawo honorowej kapitulacji. Następnie pomaszerował na Śląsk do króla. Z rozkazu króla powrócił do kraju poprzedzony królewskim uniwersałem, wzywał wszystkie stany do walki. Organizował ruch powstańczy na pograniczu Śląsko – Wielkopolskim, na Podkarpaciu, a także w okolicach Sandomierza, Radomia itd. Zmienia taktyki prowadzenia bitew, doskonale orientuje się w terenie dzięki poparciu miejscowej ludności. Prowadzi tzw. wojnę szarpaną. Cały czas był czynny w polu bitwy. Walczył ze Szwedami na terenie Danii. Wrócił do kraju dopiero jesienią 1659 r. Walczył na wschodzie Polski tocząc boje z Moskwą i Kozakami. Z początkiem 1665 r. rozchorował się podczas kolejnej wyprawy wojennej i rozkazał wyjazd do Lwowa. W czasie podróży dowiedział się o nadaniu mu aktem z dnia 22 lipca 1664 r buławy polnej koronnej. Radosna wieść na krótko pokrzepiła jego siły. Był także starostą Chęcińskim od roku 1664. Zmarł dnia 16. 02.1665r. Nie dojechawszy do Lwowa. Pamięć o wielkim hetmanie została zapisana w naszym hymnie na potrzeby wzmocnienia morale legionistów i podniesienia na duchu "Jak Czarniecki do Poznania po Szwedzkim zaborze dla Ojczyzny ratowania wrócim się przez morze ". Szacuje się, że straty wojenne w czasie najazdu szwedzkiego są porównywalne do strat wojennych z czasów II wojny w XX wieku. W bieżącym roku odkryto artefakty np. element łuku arkady ważącego ~ 200 kg w Wiśle, na skutek niskiego poziomu wód koło Warszawy będącego łupem szwedzkim, nie wywiezionym z kraju. Dziękujemy za przekazanie wiedzy o naszym bohaterze narodowym i dziejach XVII wiecznej Polski.
Małgorzata Metrycka - notatka, zdjęcia Stanisław Król
