Aktywność fizyczna to ruch ciała spowodowany skurczami mięśni szkieletowych, w trakcie którego zużycie energii przekracza tzw. poziom energii spoczynkowej, czyli zużywamy więcej kalorii niż w trakcie snu czy oglądania telewizji.
Korzyści dla zdrowia seniora płynące z uprawiania regularnej aktywności fizycznej: Wzmocnienie serca, polepszenie przepływu krwi w naczyniach krwionośnych; Poprawa ciśnienia tętniczego krwi; Zmniejszenie stężenia złego cholesterolu (LDL) i zwiększenie „dobrego” (HDL); Zmniejszenie ryzyka tworzenia zakrzepów i zatorów; Zwiększenie siły mięśni szkieletowych, wytrzymałości i sprawności ruchowej; Zachowanie koordynacji ruchowej, która zmniejsza ryzyko upadków; Zwiększenie gęstości kości przez co zmniejsza się zagrożenie osteoporozą; Polepszenie sprawności ruchowej układu oddechowego i lepszego utlenowania krwi oraz innych narządów np. mózgu i mięśni; Poprawa perystaltyki jelit i regulacja rytmu wypróżnień; Zmniejszenie ilości tkanki tłuszczowej; Poprawa samopoczucia fizycznego i psychicznego; Zmniejszenie poziomu stresu co przekłada się na lepszą jakość snu; Zmniejszenie ryzyka wystąpienia niektórych rodzajów nowotworów np. raka piersi itp. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) rekomenduje, aby osoby starsze podejmowały aktywność fizyczną na umiarkowanym poziomie przez 30 minut, co najmniej 5 razy w tygodniu. Aktywność fizyczna powinna zawierać następujące ćwiczenia: wytrzymałościowe – poprawiające wydolność tlenową np. spacer, jazda na rowerze, taniec, pływanie, nordic walking; siłowe, oporowe – ćwiczenia wzmacniające mięśnie z wykorzystaniem przyrządów np. taśm lub ciężarków; rozciągające tzw. stretching; równoważne i koordynacyjne – szczególnie ważne, ponieważ pomagają zmniejszać ryzyko upadków. Umiarkowana aktywność fizyczna w definicji WHO to taka, podczas, której jest się w stanie rozmawiać, lecz nie można śpiewać. Definicja została przyjęta przez wiodące ośrodki promujące zdrowie w Unii Europejskiej. Nawet najmniejsza forma ruchu jest lepsza niż żadna! Każda osoba powinna unikać unieruchomienia i długich okresów w pozycji siedzącej. Należy pokonywać niektóre odcinki pieszo, korzystać ze schodów zamiast windy. Bardzo ważne jest, aby uprawiać aktywność fizyczną, która sprawia nam przyjemność. Dla uzyskania większych korzyści zdrowotnych, dopuszcza się wydłużenie czasu ćwiczeń do pięciu godzin tygodniowo. Wydłużenie czasu ćwiczeń powyżej pięciu godzin powinno się skonsultować z lekarzem lub fizjoterapeutą. Wpływ aktywności fizycznej w wybranych jednostkach chorobowych: osteoporoza, cukrzyca, reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), zmiany zwyrodnieniowe stawów, dyskopatia (rwa kulszowa). Osteoporoza jest chorobą szkieletu prowadzącą do złamań kości, które mogą wystąpić nawet po niewielkim urazie. Osteoporoza pierwotna – konsekwencja starzenia się układu szkieletowego. Rozwija się u kobiet po menopauzie oraz u mężczyzn w podeszłym wieku. Przyspiesza ją: zła dieta, palenie papierosów, nadużywanie alkoholu, mała aktywność fizyczna, niedostateczna ekspozycja na światło słoneczne. Osteoporoza wtórna – występuje rzadziej. Jest wynikiem innych chorób lub stosowania niektórych leków. Cukrzyca objawia się nieprawidłowym poziomem glukozy we krwi. Jej objawy to: duże pragnienie, częste oddawanie moczu, duży apetyt, utrata masy ciała, zmęczeni, senność. Objawy hipoglikemii: ból głowy, wilczy głód, senność, zimny pot, osłabienie, kołatanie serca,drżenie rąk, uczucie niepokoju, utrata przytomności. Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) przewlekła choroba tkanki łącznej o immunologicznym podłożu. Zmiany najczęściej zaczynają się w drobnych stawach rąk i stóp. Objawy:sztywność i ból stawów; wrażliwość na ucisk; obrzęki stawów; zmniejszenie ruchomości stawów; zaczerwienienie skóry wokół stawu; zniekształcenie stawów. Leczenie farmakologiczne, glikortykosteroidy i biologiczne. Choroba zwyrodnieniowa choroba przewlekła. Przyczyną jest brak równowagi pomiędzy niszczeniem a odbudową chrząstki stawowej. Objawy: strzykaniai trzaski podczas poruszania się, zgrzytanie w stawach, sztywność stawów, ograniczenie ruchomości, zniekształcenie obrysów stawów, na zdjęciach RTG pojawienie się narośli (osteofitów). W przebiegu choroby wyróżnia się dwa okresy: remisji (ból tylko podczas ruchu) i zaostrzenia, ból, sztywność i obrzęk odczuwane w spoczynku. Przyczyny: genetyczne, niedostateczne ukrwienie stawów, nadwaga, czynniki zawodowe i sporty wyczynowe. Leczenie farmakologiczne i operacyjne. Przeciwwskazania bezwzględne do aktywności ruchowej: - Uszkodzenie mięśnia sercowego, wady serca; - Kardiomiopatia; - Tętniak aorty; - Znaczny przerost mięśnia sercowego; - Dusznica bolesna; - Nadciśnienie tętnicze nie regulowane farmakologicznie; - Zaburzenia rytmu serca pojawiające się podczas wysiłku; - Niewyrównana cukrzyca; - Stan zapalny w organizmie.
Helena Król
