13 lipca 2022 roku o godz. 16.00 studenci Chęcińskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku rozpoczęli długo oczekiwane „kulturalne spotkania parkowe”. W ubiegłym roku akademickim spotkania te cieszyły się bardzo dużą popularnością. Zawsze przychodziło wielu studentów.
Tym razem również przybyły osoby lubiące dowiedzieć się ciekawych informacji z dziedziny literatury. Tematem dzisiejszego spotkania były „ciekawostki o wielkich pisarzach – Marii Konopnickiej i Aleksandrze Fredro”. Towarzyszyły nam również wspomnienia z wycieczek do posiadłości z nimi związanymi, czyli Dworku i parku w Żarnowcu oraz Zamku w Odrzykoniu. Z informacjami na temat tych wybitnych postaci zapoznali nas Zosia i Włodek Puchała, Helenka i Stasiu Król i Ela Ciepluch. Maria Konopnicka urodziła się w Suwałkach 23 maja 1842 roku. Przez wiele lat trudno było ustalić datę urodzin, gdyż Maria odmładzała się o kilka lat – od 4 do 6. Była córką Józefa Wasiłowskiego i Scholastyki z Turskich. Matka Marii zmarła w 1854 roku i wychowaniem dzieci zajmował się ich ojciec. Dom, w którym wychowywała się Maria był domem smutnym, pełnym rygorów. Nie przyjmowano w nim gości, nie prowadzono wesołych rozmów, spacery z ojcem kończyły się zawsze na cmentarzu. Jako dwudziestolatka wyszła za mąż za starszego o 12 lat zubożałego ziemianina, Jarosława Konopnickiego herbu Jastrzębiec. W ciągu dziesięciu lat małżeństwa Maria urodziła ośmioro dzieci, z których dwoje zmarło zaraz po urodzeniu. W 1863 roku, w obawie przed aresztowaniem Jarosława, Konopniccy udali się z maleńkim pierworodnym synem Tadeuszem na emigrację do Wiednia i Drezna. Po powrocie rozpoczęli życie na wsi, które obfitowało w staropolskie zwyczaje: zjazdy, polowania i biesiady. Maria doskonale odnajdowała się w prowadzeniu domu i organizowaniu mężowskich przyjęć, ale męczyło ją to. Męczyły ją również ograniczenia narzucane przez męża. Chciała pisać, zadebiutowała jako pisarka, ale mężowi nie podobały się jej literackie zainteresowania. Maria podjęła decyzję o pozostawieniu męża i opuszczeniu Gusina w 1876 roku. Wraz z dziećmi wyjechała do Warszawy. Napisała o tym wiersz „Przed odlotem” w Warszawie poetka zatrudniła się jako korepetytorka. Znała dobrze język niemiecki, francuski i rosyjski. Gdy w 1878 roku zmarł ojciec Konopnickiej, zaczęła uczestniczyć w konspiracyjnych i jawnych akcjach społecznych. Opuściła Warszawę, gdy jej dzieci podrosły. Kontaktowała się z nimi korespondencyjnie, wspierała je finansowo, odwiedzała, ale sama spędzała czas na podróżach do Wenecji i Monachium, Zakopanego czy Krakowa. Swoje dzieci dzieliła na te „dobre” i te „złe”. Nie wiadomo było czym spowodowany był taki podział, jednak głośna była sprawa jej córki Heleny. Poetka nie była kobietą o klasycznej urodzie, ale posiadała wiele atutów- piękne miedzianozłote włosy, subtelne dłonie. Miała opinie kobiety kochliwej. Związała się z Marią Dulębianką, feministką, malarką, pisarką i publicystką. Według części biografów poetki, kobiety przez dwadzieścia lat były partnerkami życiowymi. W 1903 roku, na 25 lecie pracy pisarskiej Konopnicka otrzymała w darze narodowym dworek w Żarnowcu koło Krosna. Używała wielu pseudonimów artystycznych. Twórczość Marii Konopnickiej przepełniona była patriotyzmem i liryzmem na „swojską nutę”. Pisała poezje, nowele, zajmowała się krytyką literacką. Jest autorką Roty. Zmarła na zapalenie płuc we Lwowie w 1910 roku. Pochowana na cmentarzu Łyczakowskim. Mieliśmy szczęście być na cmentarzu we Lwowie i zapalić znicz na jej grobie. Byliśmy w Żarnowcu w dworku Marii Konopnickiej podczas pobytu na turnusie rehabilitacyjnym w Iwoniczu Zdroju. Kolega Włodek Puchała przypomniał nam o tym co oglądaliśmy podczas pobytu w Iwoniczu Zdroju. Mieliśmy do dyspozycji także zdjęcia z wielu wycieczek. Miło było zobaczyć fotografie i trochę powspominać.
Kolejna intrygująca postać to Aleksander Fredro, hrabia herbu Bończa. Uznawany za najwybitniejszego komediopisarza w historii literatury polskiej. Pisał komedie obyczajowe, głównie z życia szlachty prowincjonalnej. Urodził się 20 czerwca 1783 roku w zamożnej rodzinie szlacheckiej. Nigdy nie uczęszczał do publicznej szkoły. Nauki pobierał jedynie w domu rodzinnym Gdy Aleksander miał 20 lat zaciągnął się do armii Księstwa Warszawskiego, a później do wojsk napoleońskich. Za zasługi na polu walki w wyprawie na Moskwę otrzymał Złoty Krzyż Virtuti Militari. Po abdykacji Napoleona w 1815 roku wrócił do Beńkowej Wiszni, gdzie zajął się gospodarowaniem w rodzinnym majątku. Pierwszą ważną komedię, Pan Geldbah”, napisał w wieku 25 lat w 1818 roku. Przez 11 lat Fredro starał się o rękę swojej wybranki Zofii, którą poślubił w kościele w Korczynie w 1828 roku. Z tego małżeństwa narodziło się dwoje dzieci. W 1829 roku wstąpił Fredro do Towarzystwa Przyjaciół Nauk. W 1839 roku otrzymał Honorowe Obywatelstwo Miasta Lwowa. Tworząc w epoce romantyzmu, Fredro pisał komedie, wiersze, poematy, aforyzmy. Jednak pozostał obojętny na problemy epoki, w której pisał. Wychowany był w tradycjach oświecenia i bliżej mu było do prądu literackiego zwanego sentymentalizmem. Naraziło go to na ostrą krytykę. W wyniku tego Fredro przestał publikować swoje utwory. Przez 18 lat pisał do szuflady. W latach 50 XIX wieku przebywał ponownie we Francji, gdzie po powstaniu węgierskim znalazł się jego syn Jan. Wznowił też swoją twórczość komediopisarską. Podjął tez decyzję o niepublikowaniu i niewystawianiu swoich dzieł w przypadku jakichkolwiek nacisków na zmianę w ich treści. Fredro od roku 1861 był posłem do Sejmu Krajowego – istniejącego w Galicji organu władzy ustawodawczej z siedzibą we Lwowie. Miał dwoje dzieci i pięcioro rodzeństwa. Zmarł 15 lipca 1876 roku we Lwowie. I kolejny raz Włodek Puchała opowiadał dużo ciekawych szczegółów o Żarnowcu i Odrzykoniu. To było bardzo miłe i ciekawe spotkanie, które zaszczycił również Pan Burmistrz Robert Jaworski. Pogratulował nam takich świetnych pomysłów i zachęcił do dalszej pracy. Z niecierpliwością czekamy na kolejną środę parkową.
Elżbieta Ciepluch – tekst, zdjęcia Helena Król.
